De media in Tanzania, is het anders dan het onze? Ja natuurlijk, want nieuws is interessanter voor een lezer/kijker als het om iets gaat wat dichterbij gebeurt. In Nederland berichtten we daarom weinig tot niets over Tanzania, en andersom geldt hetzelfde.
Toch lijkt de onderwerpkeuze op het eerste gezicht niet erg verschillend:
Bladerend in de kranten Arusha Times (het gebied waar we ondermeer naar toe gaan), de Daily News Tanzania en de zakenkrant The Express, zijn de verschillende rubrieken van de krant hetzelfde: Nationaal, Internationaal, lokaal nieuws, een column, sportnieuws, en een opiniepagina, etc.
Het nieuws gaat bijvoorbeeld over:
- De nieuwste kabinetsplannen (meer belasting voor auto-eigenaren en op benzine);
- Over doden in een ongeluk in Tunduma
- Over een kledingvoorschrift voor overheidsmedewerkers (zij moeten vanaf nu netjes gekleed);
- Een milieuvoorstel om dunne plastic tasjes niet meer te gebruiken in winkels, om zo de vervuiling tegen te gaan;
- Over waarom Tanzania niet doorbreekt op de buitenlandse markten (levensmiddelen worden niet goed verpakt. Bij aankomst in Dubai bleek dat ananassen verpakt waren in zeepdozen)
Wat opvalt is wel dat in Tanzania nieuws uit de eigen regio domineert en maar zelden artikelen zijn over buitenlands nieuws.
Nieuwsconsumptie
Toch is de manier waarop nieuws geconsumeerd wordt anders dan hier. Er is geen keuze uit vier gratis kranten, er zijn minder televisiestations. De krant is duur om te maken en voor de helft van de Tanzanianen kost de krant een vierde van hun dagelijks te besteden geld. Het is dus niet ongebruikelijk om mensen in de rij te zien staan bij de plaatselijke kiosk, om daar de voorpagina’s te lezen. Het grotendeel van de bevolking zoeken voor hun nieuwstoevoer de toevlucht naar de lokale radiozenders.
In totaal zijn er tientallen radio- en televisiestations en 350 geregistreerde kranten, waarvan het meest in het Swahili en enkele in het Engels. Genoeg media om uit te kiezen dus, maar volgens Adam Lusekelo, WorldPress Correspondent in Dar es Salaam bereikt het het grootste gedeelte van de Tanzaniaanse bevolking niet. “Bij de verkiezingen in Oktober 2005 werden lokale mensen gevraagd zich te registreren voor de opkomende verkiezingen. ‘Ik weet wie de president is’ zei iemand, het is Nyere natuurlijk!’ Nyere was al gepensioneerd sinds 1985 en is overleden.”
Volgens Anthony Hokororo van het ministerie van informatie is voor de meerderheid van de Tanzanianen in de afgelegen gebieden de grootste bron van informatie nog steeds de ‘mond op mond’ nieuwsdienst.
Persvrijheid
Genoeg media om uit te kiezen dus, maar zijn deze media ook betrouwbaar?
In 1995 werd de markt voor de pers geliberaliseerd en vanaf toen kon dus pas media bestaan zonder de directie invloed van de regering. Dit betekent, dat voor de tijd de media werden beïnvloed door de regerende partijen, en dat van objectieve media dus geen sprake kon zijn.
De media nu zijn wel objectief, en volgens het International Press Institute dat ieder jaar weer onderzoek doet naar persvrijheid in de hele wereld is: “De Tanzaniaanse media is divers, en er zijn stemmen van kritiek en alternatieve meningen over politieke ontwikkelingen, van zowel privé als staatsmedia.”
Toch zijn er ook nog kanttekeningen te plaatsen. De grootste kritiek op het mediabeleid is dat er een wetten bestaan die de media kunnen reguleren.
Zo is er de Newspaper registration Act dat de regering de mogelijkheid biedt om kranten te verbieden voor het doel ‘vrede en goede orde te bewaken’. Ook de elektronische media is aan een dergelijke regulering gebonden.
Ook is publiceren van gevoelig en controversieel materiaal strafbaar en worden hier boetes op uitgegeven. Volgens het IPI gebruikt de regering ook andere manieren om kritieke media te straffen: door de adverteerders weg te houden bijvoorbeeld, waardoor het voor een krant moeilijk wordt te blijven bestaan.
In de Archipel Zanzibar is de situatie erger: Journalisten moeten geregistreerd zijn en de staat heeft een grote invloed op de televisiestations. De eerste privé krant van het eiland, Dira, werd verboden en een aantal journalisten werd in 2006 de Tanzaniaanse nationaliteit ontnomen.
Adverteerders
Tot slot nog een kritische opmerking van Rachel Mkundai van het Stanhope centre voor communicatiebeleid en onderzoek:
“Helaas maken de meeste media zich alleen zorgen over de adverteerders, zij gaan boven alles. Het is daarom niet verrassend dat je haast nooit een artikel ziet over zaak van corruptie in de media als het een adverteerder is.”
Tip
De documentaire ‘Darwin’s Nightmare’ dat gaat over de oneerlijke handel van vis bij het Victoriameer, is de moeite waard om te bekijken. Een Tanzaniaanse onderzoekjournalist die meewerkte aan deze documentaire werd gedreigd met het ontnemen van zijn Tanzaniaanse nationaliteit.
